De Europese paling (Anguilla anguilla) staat sinds 2008 op de rode lijst van de IUCN als critically endangered. De intrek van glasaal aan de Atlantische kust ligt nog altijd onder de 10 procent van het niveau van voor 1980, ondanks het Europese aalbeheerplan dat sinds 2007 loopt. Voor wedstrijdvissers betekent dit dat paling geen reguliere doelvis meer is: in vrijwel alle wedstrijdformats valt paling buiten de telling, en op veel wateren mag je de soort niet eens kort in een leefnet houden.
Toch komt paling nog regelmatig als bijvangst aan de haak, vooral bij feeder- en vaste-stokvissers die met made, wormen of pellets op brasem en voorn vissen. Hoe je daar in 2026 mee omgaat, hangt af van het seizoen, het water en je VISpas-voorwaarden. We zetten de actuele regels op een rij en bespreken de praktijk op wedstrijden.
Bij twijfel raadplaag je altijd de VISplanner-app van Sportvisserij Nederland. Die geeft per water aan welk regime geldt, inclusief eventuele lokale schorsingen.
Status van de paling in 2026
De Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES) adviseert al jaren nul-vangst voor zowel beroeps- als sportvisserij. De Europese Commissie heeft dit advies niet integraal overgenomen, maar wel een steeds strikter regime ingevoerd. In Nederland geldt sinds 2009 een vangstverbod op paling voor de beroepsvisserij in een groot aantal binnenwateren, beheerd door de NVWA.
Voor de sportvisserij is de situatie complexer. Op de meeste binnenwateren geldt geen totaalverbod, maar wel een terugzetplicht en een verbod op het bezit van paling aan of nabij het water. De rode lijst-status maakt dat wedstrijdorganisatoren paling vrijwel zonder uitzondering uit de scoring halen.
Nationale terugzetplicht september-november
Van 1 september tot en met 30 november geldt in heel Nederland een terugzetplicht voor paling, zowel voor sport- als beroepsvissers. In deze periode mag niemand paling in bezit hebben aan of nabij het water. De maatregel is bedoeld om de wegtrekkende schieraal, die naar de Sargassozee vertrekt om te paaien, te beschermen tijdens de migratiepiek.
Wedstrijden die in deze periode worden gehouden, hanteren strikte protocollen: paling die per ongeluk wordt gehaakt, moet direct in het water worden onthaakt en losgelaten. Het kort tonen aan een marshal voor weging is niet toegestaan, ook niet als de vis daarna teruggaat. Boetes liggen volgens het overzicht 2026 tussen de 200 en 600 euro per overtreding.
VISpas-voorwaarden en directe release
Voor de overige negen maanden van het jaar geldt op het overgrote deel van de wateren in de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren 2026-2028 een directe terugzetplicht. Je mag paling niet eens tijdelijk bewaren in een leefnet of bewaarzak. De vis gaat na het onthaken direct terug, bij voorkeur zonder hem droog te leggen.
Een aantal regionale federaties hanteert nog beperkte uitzonderingen, maar Sportvisserij Nederland streeft naar volledige uniformiteit per 2027. In de praktijk betekent dit dat je in een wedstrijd nooit op paling mag leefnetten. Wie dat wel doet, riskeert diskwalificatie en een proces-verbaal van de Boa.
EU-vangstregistratie vanaf 10 januari 2026
Per 10 januari 2026 moeten sportvissers in de EU hun vangsten van paling, zeebaars en blauwvintonijn verplicht registreren. De maatregel volgt uit de gewijzigde EU-controleverordening en geldt voor alle zoute wateren binnen de EU, inclusief de Nederlandse kust- en estuariumwateren. Voor binnenwateren werkt Sportvisserij Nederland aan een aansluitende registratie via de MijnSportvisserij-omgeving.
Praktisch leg je elke palingvangst vast met soort, geschatte lengte, water, datum en behandeling (teruggezet ja/nee). De data worden geanonimiseerd doorgegeven aan ICES en helpen het herstelmodel te verfijnen. Wedstrijdorganisatoren krijgen tools om de registratie collectief in te dienen.
Wedstrijdformats en omgang met bijvangst
In open competities zoals NK Feeder en regionale brasemwedstrijden telt paling niet mee in het totaalgewicht. Sommige organisaties hanteren zelfs een tijdstraf als een paling onhandig wordt onthaakt en daardoor schade oploopt. De Predator-circuits laten paling helemaal buiten beeld, daar gaat het uitsluitend om snoek, snoekbaars en baars.
Bij bijvangst pak je de paling met een natte doek of speciale palinggreep. Vermijd droge handen of een handdoek, dat beschadigt de slijmlaag. Knip bij een diepe inslag de lijn vlak boven de haak door, een roestende haak verteert binnen drie tot zes weken in het maagsap. Forceer geen onthaking met een tang, dat veroorzaakt vaak fatale inwendige schade.
Hoe je als sporter bijdraagt aan herstel
Naast de wettelijke regels zijn er praktische keuzes die het verschil maken. Vis op wateren waar paling minder voorkomt als je weet dat je doelvis met aas vist dat ook paling aantrekt. Gebruik bij brasem- en voornwedstrijden in het najaar geen ruikende boilies of vissige pellets aan een 12-mm haak, dat is een directe palinguitnodiging. Een kleinere haak (16-18) en plantaardige aassoorten als hennep of mais reduceren de kans op palingbijvangst aanzienlijk.
Steun daarnaast initiatieven als Paling Over De Dijk, waarbij gevangen schieraal langs gemalen wordt opgevangen en stroomafwaarts uitgezet om hun migratie naar zee te voltooien. Sportvisserij Nederland coördineert dit met regionale federaties. Vrijwilligers worden ingezet bij gemalen in Friesland, Flevoland en Zuid-Holland tijdens de najaarstrek.
FAQ
Mag ik paling meenemen na een wedstrijd?
Nee, op verreweg de meeste Nederlandse wateren geldt een directe terugzetplicht voor paling, ongeacht het seizoen. Tussen 1 september en 30 november geldt zelfs een nationale terugzetplicht waarbij niemand paling in bezit mag hebben aan of nabij het water. Wedstrijdorganisatoren tellen paling niet mee in de scoring en je riskeert diskwalificatie plus een boete van 200 tot 600 euro als je de vis toch in een leefnet stopt.
Wat doe ik bij een diep gehaakte paling?
Knip de lijn vlak boven de haak door en zet de paling direct terug. Forceer geen onthaking met een tang, want dat veroorzaakt vaak inwendige bloedingen die fataal zijn. Een roestbare bronzen of staalhaak verteert binnen drie tot zes weken in het maagsap van de vis. Houd de paling tijdens het hanteren met een natte doek vast en leg hem niet droog op de oever.
Geldt de EU-registratieplicht ook voor binnenwateren?
De EU-vangstregistratie per 10 januari 2026 geldt formeel alleen voor zoute wateren binnen de EU, dus de Nederlandse kust, Waddenzee en estuaria. Sportvisserij Nederland werkt aan een vergelijkbaar registratiesysteem voor binnenwateren via de MijnSportvisserij-omgeving, met als doel om vanaf 2027 een uniform systeem te hebben. Vooralsnog is registratie voor binnenwater-paling vrijwillig maar wel sterk aanbevolen.
Welke aassoorten verminderen palingbijvangst?
Plantaardige aassoorten zoals mais, hennep, tarwe en kleine boilies van 8-10 mm op plantaardige basis trekken aanzienlijk minder paling dan worm, made of vissige pellets. Combineer dit met haakmaten 16-18 in plaats van 12 of groter. In wateren met hoge palingstand kun je het beste vissen tussen 11:00 en 16:00, omdat paling vooral in de schemer en nacht actief jaagt.
Kan ik meedoen aan Paling Over De Dijk?
Ja, Sportvisserij Nederland coördineert vrijwilligersinzet via de regionale federaties. Tijdens de najaarstrek (september tot half december) worden bij gemalen in Friesland, Flevoland, Zuid-Holland en Noord-Brabant schieraal opgevangen en stroomafwaarts uitgezet. Aanmelden kan via de website van je regionale federatie of de actie-pagina op sportvisserijnederland.nl. Vrijwilligers krijgen een korte training in het correct hanteren en tellen.
Wat als de Boa mij controleert met paling in het leefnet?
Dat levert vrijwel altijd een proces-verbaal op. Het boetebedrag voor het in bezit hebben van paling tijdens de gesloten periode 1 september tot 30 november bedraagt 250 euro voor een eerste overtreding, oplopend bij recidive. Buiten die periode kan de boete lager liggen maar geldt nog steeds een proces-verbaal als je VISpas-voorwaarden directe release voorschrijven. Diskwalificatie van de wedstrijd is in beide gevallen vrijwel zeker.
Veelgestelde Vragen
Nee, op verreweg de meeste Nederlandse wateren geldt een directe terugzetplicht voor paling, ongeacht het seizoen. Tussen 1 september en 30 november geldt zelfs een nationale terugzetplicht waarbij niemand paling in bezit mag hebben aan of nabij het water. Wedstrijdorganisatoren tellen paling niet mee in de scoring en je riskeert diskwalificatie plus een boete van 200 tot 600 euro als je de vis toch in een leefnet stopt.
Knip de lijn vlak boven de haak door en zet de paling direct terug. Forceer geen onthaking met een tang, want dat veroorzaakt vaak inwendige bloedingen die fataal zijn. Een roestbare bronzen of staalhaak verteert binnen drie tot zes weken in het maagsap van de vis. Houd de paling tijdens het hanteren met een natte doek vast en leg hem niet droog op de oever.
De EU-vangstregistratie per 10 januari 2026 geldt formeel alleen voor zoute wateren binnen de EU, dus de Nederlandse kust, Waddenzee en estuaria. Sportvisserij Nederland werkt aan een vergelijkbaar registratiesysteem voor binnenwateren via de MijnSportvisserij-omgeving, met als doel om vanaf 2027 een uniform systeem te hebben. Vooralsnog is registratie voor binnenwater-paling vrijwillig maar wel sterk aanbevolen.
Plantaardige aassoorten zoals mais, hennep, tarwe en kleine boilies van 8-10 mm op plantaardige basis trekken aanzienlijk minder paling dan worm, made of vissige pellets. Combineer dit met haakmaten 16-18 in plaats van 12 of groter. In wateren met hoge palingstand kun je het beste vissen tussen 11:00 en 16:00, omdat paling vooral in de schemer en nacht actief jaagt.
Ja, Sportvisserij Nederland coördineert vrijwilligersinzet via de regionale federaties. Tijdens de najaarstrek (september tot half december) worden bij gemalen in Friesland, Flevoland, Zuid-Holland en Noord-Brabant schieraal opgevangen en stroomafwaarts uitgezet. Aanmelden kan via de website van je regionale federatie of de actie-pagina op sportvisserijnederland.nl. Vrijwilligers krijgen een korte training in het correct hanteren en tellen.
Dat levert vrijwel altijd een proces-verbaal op. Het boetebedrag voor het in bezit hebben van paling tijdens de gesloten periode 1 september tot 30 november bedraagt 250 euro voor een eerste overtreding, oplopend bij recidive. Buiten die periode kan de boete lager liggen maar geldt nog steeds een proces-verbaal als je VISpas-voorwaarden directe release voorschrijven. Diskwalificatie van de wedstrijd is in beide gevallen vrijwel zeker.
