Makreel vangen op de Noordzee tussen mei en september is de toegankelijkste vorm van zeevissen vanaf een boot in Nederland. Vanaf havens als IJmuiden, Stellendam, Scheveningen en Den Helder vertrekken charterschepen en partijboten die je voor 35 tot 65 euro per persoon meenemen tot 5 tot 25 zeemijl uit de kust. Op die afstand komen scholen makreel (Scomber scombrus) van 25 tot 45 cm langs, en daar valt met een sabiki-rig (in Nederland ook paternoster genoemd) in 2 tot 4 uur een dagtas van 8 tot 25 stuks te vullen.
Het sabiki-rig is een leader van 1,5 tot 2 m fluorocarbon waaraan 4 tot 6 zijlijntjes hangen, elk met een veertje of folie-strookje aan een dunne haak van maat 1 tot 4. Onderaan zit een loodvrij of klassiek pilker-gewicht van 100 tot 200 g. De grap is dat een school makreel reageert op het bewegende veer als prooi-imitatie van zandspiering of sprot, en in een hap meerdere haken pakt. Het is niet ongewoon om 4 makrelen tegelijk te draaien.
In dit artikel zet ik op een rij welk pilker-gewicht je kiest op stroming en diepte, welke verenkleuren consistent leveren, hoe je de juiste diepte vindt, op welk moment in het seizoen je waar moet zijn en wat je tackle moet kunnen verdragen tijdens een korte maar krachtige drill van een 350 g makreel.
Sabiki-rig: opbouw en haken
De standaard sabiki heeft 6 zijlijntjes met haak in maat 1/0 (in zoutwater-Japans) of maat 4 (in Europees) op een nylon hoofdleader van 0,50 mm en zijlijntjes van 0,30 mm, totale leaderlengte 1,7 m. De zijtakken zijn elk 8 cm lang en zitten 25 cm uit elkaar. Bovenaan een swivel met snap voor de hoofdlijn, onderaan een swivel met snap voor het pilker-gewicht.
Topmerken in 2026: Hayabusa Sabiki HS-405 (zilveren huid + holografisch folie), Yamashita Mackerel Special (witte veren + UV-vlek), Vanfook Pilker Sabiki Pro Rig (groene veren) en de Nederlandse Albatros 6-haaks paternoster met meervoudige kleur-mix. Een rig kost 4 tot 12 euro en gaat gemiddeld 3 tot 5 sessies mee voordat de veertjes door makreel-tanden of haaienbeet versleten zijn. Bewaar gebruikte rigs in een sabiki-cilinder of plat in een mapje, niet los in een tackle box (dat geeft een verschrikkelijke knoop).
Pilker-gewicht: 100, 150 of 200 g
Het gewicht aan de onderkant kies je op stromingssterkte, diepte en winddrift van de boot. Vuistregel:
- 0 tot 1 knoop drift, 15 tot 25 m diep: 100 g
- 1 tot 2 knopen drift of 25 tot 40 m diep: 150 g
- boven 2 knopen drift of dieper dan 40 m: 200 g, soms 250 g
Te licht en je rig staat schuin onder de boot, je hebt geen contact met je dieptemarkering en je voelt geen aanbeten. Te zwaar en de rig staat te recht, de zijlijntjes spreiden niet en de veertjes bewegen weinig. De Halco Twisty 100 g, de Westin Salt Force pilker 150 g en de IJmuiden Pilker 200 g van JVS-Eging zijn de werkpaarden in 2026. In Stellendam en Scheveningen is de stroming sterker dan op de Texel-route; daar pak je standaard 50 g zwaarder dan op IJmuiden-tochten.
Verenkleur en folie-keuze
Twee universele kleuren werken altijd: zilver-holografisch (imiteert zandspiering en sprot) en groen-zilver (imiteert horsmakreel-juvenile). Bij zonnig helder water onder 5 m zicht is zilver-holografisch dominant; bij troebel water of bewolking schakel je naar fluorescent-roze of UV-wit. Een minder voor de hand liggende troefkleur is matt-groen met rode kop, die in september en oktober beter werkt zodra de eerste haringscholen verschijnen.
Een truc die wij al jaren gebruiken: knip de eerste twee veertjes weg en vervang ze door verse strookjes makreelhuid (10 mm breed, 50 mm lang) van een eerder gevangen vis. Verse huid heeft een geur die de hele school stroomafwaarts trekt, en je vangst per uur stijgt vaak met 30 tot 50 procent. De Sportfishing Company-charters in IJmuiden en de Barracuda Sportvisserij-tochten in Stellendam laten dit standaard zien.
Diepte vinden: jiggen door de waterkolom
Makreel staat zelden op één diepte. Op een typische zomerdag in juni, watertemperatuur 16 graden, vind je de school tussen 8 en 18 m van de bodem terwijl het totale waterdiepte 25 tot 35 m is. De schipper geeft de diepte op via de echolood (Lowrance HDS Live, Furuno FCV-628 of Simrad NSS evo3) en aankondigt: lood naar de bodem, dan 5 slagen draaien.
Eenmaal op de hoogte werk je het pilker-gewicht in jerkende beweging op en neer met halve hengelslagen van 30 cm en pauzes van 1 sec. Voel je 3 worpen lang niets, draai dan 3 slagen extra omhoog en zoek de bovenkant van de school. Voel je een tik, plant dan een extra vis door 5 tot 10 sec stil te staan: andere makrelen uit de school pakken de hoger hangende haken. Pas als je 3 of 4 vissen hangen, draai je strak en consistent omhoog, zonder pauze.
Hengel, molen en hoofdlijn
Een 7 ft (2,10 m) of 8 ft (2,40 m) bootrod met casting-weight 50 tot 200 g is voor sabiki-werk uitstekend. Modellen die zich bewijzen: Daiwa Saltist Boat Spin 7 ft 50-150 g, Shimano Beastmaster BX Boat 8 ft 100-200 g, en Penn Wrath II Boat 7 ft 80-200 g voor 110 euro als budgetkeuze. Vis je vanaf een huurpartij-boot, dan staat er meestal een 8 ft uniform boot-rod aan boord die je gratis mag gebruiken.
De molen is een 4000 tot 6000 conventioneel multiplier (Penn Squall II 30LD, Shimano TLD 15, Daiwa Saltist 30) of een grote spinning-reel (Daiwa BG MQ 6500, Penn Slammer III 6500). Vul met 30 lb (14 kg) gevlochten lijn, 0,28 tot 0,30 mm. Een fluorocarbon-leader is bij sabiki-rigs niet nodig; de rig zelf vormt de leader. Een snap-swivel onderaan je gevlochten lijn maakt rig-wisselen op zee snel.
Seizoen, locaties en het juiste moment
De makreel verschijnt langs de Nederlandse kust vanaf half mei en blijft tot eind september. De peak ligt tussen half juni en eind augustus, met dagvangsten op IJmuiden-charters van 200 tot 500 vissen per boot van 12 hengels. In mei staan de scholen verder uit (15 tot 25 zeemijl), in augustus zijn ze al dichterbij (5 tot 12 zeemijl). Augustus is ook het moment voor mengvangst met horsmakreel, makreelgeep en jonge tonijn (5 tot 8 kg bonito).
Vroeg ochtenduurtjes (06.00 tot 09.00 uur) en late namiddag (16.00 tot 19.00 uur) zijn productiever dan het middaglicht, vooral bij windstil weer. Een licht briesje van 2 tot 3 Bft kreukelt het water en verbetert de vangst, maar boven 4 Bft krijg je drift-problemen en wordt het rig schuin getrokken. Volg de berichten op de North Sea Charters-pagina, Sportfishing Company en de IJmuider Boot-tochten over actuele vangsten in 2026.
Drillen en aanlanden van een dubbele vangst
Een makreel van 35 cm trekt op een sabiki-rig met 100 g pilker als een vis van 700 g op zoetwater-tackle. Voel je een dubbele tik gevolgd door extra weight, draai dan zonder pauze rustig omhoog. Stoppen geeft de vissen kans om los te schudden, en bij 4 makrelen op 6 haken raken twee dan vaak los voor je boord ziet. Houd de hengel op 45 graden en de molen op constante 1 slag per seconde.
Boven water heffen meerdere makrelen tegelijk op een 7 ft hengel doe je niet door alleen te tillen; gebruik je arm en de boordwand om je hengel te steunen. Eenmaal op het dek bevries je de makrelen direct in een ijsbox; vlees blijft zo verstrate consistente ondergrond voor pricked filets. De wettelijke maat van makreel in Nederlandse wateren ligt op 30 cm en er is geen dagvangstlimiet voor sportvissers, al hanteert Sportvisserij Nederland een gentleman-richtlijn van maximaal 25 stuks per dag om de stand te ontzien.
FAQ
Heb ik een Vispas nodig voor zeevissen?
In de Noordzee buiten de 1-mijlszone heb je geen Vispas nodig voor zeesportvissen vanaf een boot. Binnen de 1-mijlszone (Voordelta, Waddenzee buitenkant, Westerschelde) heb je een Kustvergunning of Zeevispas nodig. Een ZeeVISpas (10,50 euro per jaar in 2026) is een eenmalig bedrag voor sportvissers en is verkrijgbaar via Sportvisserij Nederland of de visdetailhandel. Voor charterboten regelt de schipper de regelgeving aan boord; je hoeft zelf niets mee te nemen.
Welk type pilker-vorm kies je: round head of long?
Voor sabiki-vissen kies je een long-pilker of een 'salt-stick' van 100 tot 200 g, omdat een lange pilker minder snel kantelt en je rig verticaal houdt. Een round-head van 150 g valt sneller maar draait om zijn as bij stroom, wat zijlijntjes laat verstrengelen. Hayabusa Diamond Stick 150 g, JVS Pilker Slim 200 g en Westin Pencil 100 g hebben de juiste profielen. Een hexagon-vorm zit ertussenin en werkt prima op rustige dagen.
Hoe voorkom je verstrengelde rigs?
Berg sabiki-rigs op in plastic cilinders met 6 sleuven of in lange platte hoesjes (Vanfook Sabiki Holder, Hayabusa Storage Tube). Gebruik je rig altijd in dezelfde richting (knot met sticker bovenkant), en demonteer hem niet tussen sessies. Tijdens het vissen laat je het rig aan de hengel hangen en zet je het pilker-gewicht in een dedicated kliphouder op de boord. Een verstrengeld rig kost 10 minuten knip- en knoopwerk; meestal sneller om er een nieuwe op te zetten.
Werkt sabiki-vissen ook vanaf een pier?
Ja, vanaf de Hondsbossche Zeewering, IJmuiden Zuidpier, Scheveningen Noordpier en de Brouwersdam-zeezijde valt met een lichter sabiki-rig (4 haken, 60 tot 100 g) en een werphengel van 12 ft 80 tot 150 g een aardige vangst te halen. Werp 30 tot 60 m, laat zinken tot bodem, en jig dan in dezelfde cadens als vanaf de boot. De vangst is lager (5 tot 15 makrelen per sessie) maar de toegankelijkheid voor visser zonder boot maakt het aantrekkelijk. Half juli tot eind augustus is het pier-window het sterkst.
Welk haaksysteem voor zonder weerhaak?
Voor catch-and-release of selectief vissen knijp je de weerhaak op elke sabiki-haak plat met een tang. Het werpt geen ongemak voor de vis op het ontonthaken (1 tot 3 sec sneller), en je verliest in de praktijk minder dan 10 procent extra vis vergeleken met een weerhaak. Voor consumptievis en snelle ontonthaking houd je weerhaak; bij meerdere makrelen tegelijk op een rig waar je niet álles wilt meenemen, is platgeknepen weerhaak een evenwichtige keus.
Wat doe je als je geen makreel vindt?
Communiceer met de schipper en navigeer naar nieuwe stekken. Op moderne charters zoals die van Vetje, Trip en Barracuda toont een Furuno of Simrad-echolood scholen al van 200 m afstand en de schipper verlegt geregeld koers. Als blanco trip kun je sabiki-rigs ook inzetten voor horsmakreel, geep, makreelgeep en jonge wijting. Wissel naar een grovere veren-sabiki met haken 1/0 voor zware bijvangst, en gebruik een 200 g pilker voor stabiel contact met je rig in 35 m water.
Veelgestelde Vragen
In de Noordzee buiten de 1-mijlszone heb je geen Vispas nodig voor zeesportvissen vanaf een boot. Binnen de 1-mijlszone (Voordelta, Waddenzee buitenkant, Westerschelde) heb je een Kustvergunning of Zeevispas nodig. Een ZeeVISpas (10,50 euro per jaar in 2026) is een eenmalig bedrag voor sportvissers en is verkrijgbaar via Sportvisserij Nederland of de visdetailhandel. Voor charterboten regelt de schipper de regelgeving aan boord; je hoeft zelf niets mee te nemen.
Voor sabiki-vissen kies je een long-pilker of een 'salt-stick' van 100 tot 200 g, omdat een lange pilker minder snel kantelt en je rig verticaal houdt. Een round-head van 150 g valt sneller maar draait om zijn as bij stroom, wat zijlijntjes laat verstrengelen. Hayabusa Diamond Stick 150 g, JVS Pilker Slim 200 g en Westin Pencil 100 g hebben de juiste profielen. Een hexagon-vorm zit ertussenin en werkt prima op rustige dagen.
Berg sabiki-rigs op in plastic cilinders met 6 sleuven of in lange platte hoesjes (Vanfook Sabiki Holder, Hayabusa Storage Tube). Gebruik je rig altijd in dezelfde richting (knot met sticker bovenkant), en demonteer hem niet tussen sessies. Tijdens het vissen laat je het rig aan de hengel hangen en zet je het pilker-gewicht in een dedicated kliphouder op de boord. Een verstrengeld rig kost 10 minuten knip- en knoopwerk; meestal sneller om er een nieuwe op te zetten.
Ja, vanaf de Hondsbossche Zeewering, IJmuiden Zuidpier, Scheveningen Noordpier en de Brouwersdam-zeezijde valt met een lichter sabiki-rig (4 haken, 60 tot 100 g) en een werphengel van 12 ft 80 tot 150 g een aardige vangst te halen. Werp 30 tot 60 m, laat zinken tot bodem, en jig dan in dezelfde cadens als vanaf de boot. De vangst is lager (5 tot 15 makrelen per sessie) maar de toegankelijkheid voor visser zonder boot maakt het aantrekkelijk. Half juli tot eind augustus is het pier-window het sterkst.
Voor catch-and-release of selectief vissen knijp je de weerhaak op elke sabiki-haak plat met een tang. Het werpt geen ongemak voor de vis op het ontonthaken (1 tot 3 sec sneller), en je verliest in de praktijk minder dan 10 procent extra vis vergeleken met een weerhaak. Voor consumptievis en snelle ontonthaking houd je weerhaak; bij meerdere makrelen tegelijk op een rig waar je niet álles wilt meenemen, is platgeknepen weerhaak een evenwichtige keus.
Communiceer met de schipper en navigeer naar nieuwe stekken. Op moderne charters zoals die van Vetje, Trip en Barracuda toont een Furuno of Simrad-echolood scholen al van 200 m afstand en de schipper verlegt geregeld koers. Als blanco trip kun je sabiki-rigs ook inzetten voor horsmakreel, geep, makreelgeep en jonge wijting. Wissel naar een grovere veren-sabiki met haken 1/0 voor zware bijvangst, en gebruik een 200 g pilker voor stabiel contact met je rig in 35 m water.
